Als het hart van Europa in België ligt, zou je denken dat België ook een kloppend digitaal hart heeft. Wat 5G betreft echter zitten we met een zorgwekkend lage hartslag. Volgens een recent rapport van Ookla bengelen we met 11,9 procent 5G-beschikbaarheid helemaal onderaan het Europese klassement en dat heeft alles te maken met, jawel, de Belgische politiek.
Terwijl Europeanen in het tweede kwartaal van 2025 gemiddeld bijna de helft van de tijd op 5G zaten, doet België het met die 11,9 procent op de laatste plaats eigenlijk beschamend slecht. Ter vergelijking: Hongarije staat op de voorlaatste plaats en haalt net geen 30 procent 5G-beschikbaarheid, bijna drie keer zoveel als België. Landen als Denemarken, Zweden en Griekenland halen ongeveer driekwart van de tijd 5G, terwijl Spanje koploper is op het vlak van 5G Standalone.
In België hinken we dus stevig achterop. Is het hier dan zoveel moeilijker om 5G uit te rollen? Ja en nee. De huidige situatie is vooral het gevolg van jarenlang politiek gekibbel, waardoor we simpelweg te laat aan de start zijn gekomen en nu op achtervolgen aangewezen zijn.
Als we terugkijken naar wat er precies gebeurd is, ontvouwt zich een eenvoudig maar pijnlijk scenario. De veiling van de zogenaamde pionierbanden (700 MHz voor landelijke dekking en 3,5 GHz voor capaciteit op drukke plaatsen) had eigenlijk in 2019 al moeten plaatsvinden. In plaats daarvan bleven federale en regionale niveaus echter discussiëren over wie welk deel van de opbrengsten zou krijgen. Pas in 2022 werd het licht voor de veiling op groen gezet, waarmee voor operatoren jarenlang kostbare tijd verloren is gegaan.
Intussen deden de koplopers hun ding. Ze legden de eerste dekkingslaag, daarna de capaciteitslaag en begonnen vervolgens het netwerk zelfs al te optimaliseren. Het resultaat liegt er niet om: wie op tijd veilde, heeft nu een hoge 5G-beschikbaarheid, terwijl wij erg laat uit de startblokken zijn geschoten en jaren praktijkervaring missen.
Ook de strengere stralingsnormen die Brussel jarenlang hanteerde, hebben de 5G-uitrol in België geen deugd gedaan. Elke upgrade was een papieren hindernissenparcours. Intussen is dit obstakel van de baan, maar het heeft wel weer voor verloren tijd gezorgd die je niet zomaar terugkrijgt.
De gevolgen van die late start laten zich nu elke dag voelen: de kaart van 5G in België kleurt groen, maar in de praktijk gaan we amper met 5G aan de slag. Wat dat betreft is het belangrijk een onderscheid te maken tussen dekking en gebruik. Dekking betekent dat er ergens een 5G-signaal is, al wordt dit vaak buiten gemeten en niet binnen. Gebruik, wat in het rapport van Ookla werd gemeten, heeft betrekking op hoeveel tijd een toestel effectief op 5G blijft.
Zeker op drukke plaatsen volstaat het niet om gewoon een 5G-signaal te hebben. Het netwerk moet ook voldoende sterk uitgebouwd zijn om al die drukte stabiel aan te kunnen en dat is in het dicht bevolkte België vaak nog een probleem. Vergelijk het met een wegennetwerk: het volstaat niet om overal in het land smalle veldweggetjes te hebben, er moeten ook brede snelwegen zijn. Die 5G-snelwegen hebben we onvoldoende, waardoor we in de praktijk vaak terugvallen op 4G.
Bovendien zijn we begonnen met Non-Standalone 5G, met 5G-antennes die nog steunen op een 4G-kern. Dat helpt weliswaar bij de opstart, maar houdt je ook langer vast in een hybride werkelijkheid waarin 5G niet per se de norm is. 5G Standalone is hoe dan ook wel iets waar heel Europa mee worstelt, met een gemiddeld aandeel van slechts 1,3 procent. Spanje is koploper met 8 procent, maar zelfs dat is nog een grote achterstand tegenover de 20 procent van de Verenigde Staten en de waanzinnige 80 procent van China. Qua zaken in perspectief plaatsen kan dat wel tellen.
Het is moeilijk in te schatten wat al dat getreuzel jaren geleden ons al gekost heeft. Los dan nog van het gekibbel en de besluiteloosheid van de Belgische politiek, die het voor bedrijven moeilijk maken om hier vol vertrouwen te investeren, is het niet moeilijk om je in te beelden dat die late start technologische ontwikkelingen in België op zijn minst heeft vertraagd, terwijl in het slechtste geval bedrijven elders hun heil zoeken omdat de 5G-infrastructuur bij ons simpelweg te gebrekkig is.
Dat is overigens geen verwijt richting de sector. Op korte termijn is ons buitenbereik stevig uitgebreid, met zoals gezegd een grotendeels groene kaart als gevolg, maar tot op zekere hoogte is dat slechts schijn. Nu begint dan ook een volgende, belangrijke en minder evidente fase, met name het opkrikken van de binnendekking en het voorzien van een capaciteitslaag die mensen en bedrijven ook echt stabiel kunnen benutten zodat er echt een verschuiving van “5G hebben” naar “5G gebruiken” kan plaatsvinden.
Wie fouten maakt, kan er maar best van leren, dus wat leren we uit deze hele situatie? Om te beginnen dat op tijd uit de startblokken schieten geen overbodige luxe is. Integendeel: het is misschien wel de goedkoopste economische stimulus die er bestaat. Koplopers doen dat consequent, wij moeten het nog wat leren.
Ook duidelijke en gestroomlijnde regels en procedures maken het voor operatoren een stuk makkelijker om te doen waar ze goed in zijn, zonder dat ze zich zorgen moeten maken over allerlei complicaties op verschillende beleidsniveaus.
Ook wat meer transparantie zou geen kwaad kunnen. 5G-dekking in heel België oogt wel mooi op een kaart, maar als daar in de praktijk amper iets van te merken is, schiet je jezelf in de voet. Openheid over de situatie maakt duidelijk waar en hoe het beter kan. Daardoor zal meteen ook geboekte winst sneller in beeld komen, wat het draagvlak alleen maar ten goede komt.
Andere landen tonen alleszins dat een gerichte, eensgezinde aanpak resultaten oplevert en als we nu de omschakeling maken, kunnen we de schade van het verleden beperken om de snelheid van morgen te organiseren. Industriële automatisering en slimme zorg en logistiek vertrouwen op 5G om goed te functioneren, dus het is aan ons om hen die basis te geven. Doen we dat niet, dan dreigt die toekomst langzaam maar zeker weg te vloeien naar waar ze wel op tijd aan de start verschijnen.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang elke week het beste van Clickx in je mailbox.
Volg Clickx op Google Nieuws om onze nieuwste artikels in je feed te krijgen. Vergeet niet om op ‘Volgen’ te klikken.
Krijg Clickx magazine 10 keer per jaar (waarvan 2 extra dikke dubbelnummers) keurig thuisbezorgd.
