Er hangt iets in de lucht. Een dreigende verschuiving die raakt aan de kern van wat het internet in een vrije samenleving hoort te zijn. Wat is de prijs die we betalen voor de vermeende veiligheid die ons beloofd wordt?
De nieuwe golf aan leeftijdsverificatie, zoals in het Verenigd Koninkrijk, waar je voor volwassen of “schadelijke” content je leeftijd moet bewijzen, lijkt een logische stap in het beschermen van jongeren. En dat jongeren beter beschermd moeten worden, daar is heel wat voor te zeggen, alleen kan je je bij de manier waarop ook heel wat vragen stellen.
Het voelt nu als een kantelpunt waar we ons onvoldoende bewust van zijn. We verlagen de drempel om overal eerst te moeten bewijzen wie je bent, alvorens je mag lezen, kijken, spreken. Met de (valse) belofte van veiligheid is dat een akelig hellend vlak waar we ons op bevinden, een hellend vlak dat als we niet voorzichtig zijn kan leiden naar een toekomst waarin al ons doen en laten gevolgd en opgeslagen wordt, een toekomst waarin we niet meer vrij onszelf kunnen zijn.
“Als je niets te verbergen hebt, heb je niets te vrezen.” Het klinkt logisch, maar het is een gevaarlijke simplificatie, een sluipend gif dat ons met een kromme redenering naar een dystopische toekomst leidt. Privacy is niet het recht om iets strafbaars te verbergen, het is de ruimte om jezelf te zijn zonder dat je voortdurend wordt aangestaard of in de gaten gehouden wordt. Die ruimte is essentieel in een democratie waarin we elkaar respecteren.
Maar wat als alles wat je doet structureel gemonitord wordt? Wat vandaag bedoeld is om ons te beschermen, blijkt morgen misschien handig te zijn voor handhaving, profilering, politieke beïnvloeding of onderdrukking. Wat als toekomstige politieke machthebbers beslissen om met die gegevens tegenstanders te intimideren? Wat als een individu met de juiste rechten in een databank die informatie misbruikt tegen een ex-partner? Het is moeilijk vertrouwen te hebben in beloftes van gepaste veiligheidsmaatregelen wanneer de geschiedenis uitwijst dat controle over informatie uiteindelijk niet alleen incidenteel maar ook structureel tot machtsmisbruik en de donkerste dagen van het menselijk bestaan leidt.
Als we onder het mom van veiligheid privacy inleveren, wat staat er dan op het spel? Niet alleen de vraag of je zonder schaamte naar expliciete content mag surfen. Het gaat om onze democratische samenleving. Die heeft vrije en bij voorkeur ook anonieme ruimtes nodig waar ideeën kunnen rijpen, waar minderheden zich kunnen organiseren, waar je tegen de stroom in mag denken zonder dat er meteen een dossier aan je gekoppeld wordt. Haal je die anonimiteit weg, dan vervalt die vrijheid en dreigt een stille erosie van wie we als mens zijn.
Het ondermijnt ook ons burgerschap, waarbij dromen van een betere samenleving die we samen opbouwen plaats maken voor nachtmerries vol angst omdat er wel eens iemand mee zou kunnen kijken. We worden schapen die mogen grazen zolang we niets doen wat het systeem onhandig vindt.
We moeten geen nostalgie koesteren voor het ruige web van vroeger en er mag gerust een tandje bijgestoken worden om jongeren beter te beschermen, maar de stap naar controle mag niet licht genomen worden, laat staan dat het dé oplossing zou zijn. Wat met opvoeding? Wat met de verantwoordelijkheid van bedrijven die miljarden waard zijn maar adequate moderatie weigeren?
Een internet waar je steeds je identiteitskaart moet tonen produceert in spreadsheets misschien minder risico’s, maar het ondermijnt ook een gezonde democratische samenleving. Vrijheid sterft zelden in één klap. Ze lekt beetje bij beetje weg, met kleine, redelijke stappen. Precies daarom is dit het moment om te bepalen welke we wel en niet willen zetten.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang elke week het beste van Clickx in je mailbox.
Volg Clickx op Google Nieuws om onze nieuwste artikels in je feed te krijgen. Vergeet niet om op ‘Volgen’ te klikken.
Krijg Clickx magazine 10 keer per jaar (waarvan 2 extra dikke dubbelnummers) keurig thuisbezorgd.
