Gepubliceerd op 23 aug om 09:00

Adblocker als digitale zelfverdediging

Google heeft in Chrome definitief afscheid genomen van Manifest V2, het oude systeem waarop veel browserextensies jarenlang draaiden en dat kan slecht nieuws zijn voor iedereen die graag op het internet zit.

Sinds Chrome 138 zijn Manifest V2-extensies voor reguliere gebruikers uitgeschakeld. Op 31 augustus 2026 verdwijnen de overgebleven extensies ook uit de Chrome Web Store. Daarmee komt onder meer een einde aan de oorspronkelijke versie van uBlock Origin in Chrome. Dat klinkt technisch, maar de overstap heeft gevolgen voor iedereen die een adblocker, privacytool of andere krachtige browserextensie gebruikt.

Google zegt dat Manifest V3 extensies veiliger en beter beheersbaar maakt. Ze kunnen niet meer voortdurend op de achtergrond actief blijven en krijgen minder toegang tot het internetverkeer van gebruikers. Dat zijn geen onredelijke doelen. Kwaadwillende extensies kunnen veel schade aanrichten wanneer ze ongehinderd mogen meekijken. Het probleem is dat dezelfde beperkingen ook gelden voor extensies die gebruikers juist proberen te beschermen.

Adblockers werken het beste wanneer ze snel kunnen zien welke onderdelen een website probeert te laden en daar direct op kunnen ingrijpen. Manifest V3 legt meer van dat proces bij de browser en beperkt hun vrijheid. Daardoor werkt uBlock Origin Lite anders dan de volledige uBlock Origin. De ontwikkelaar ziet de Lite-versie niet als een volwaardige vervanger, omdat verschillende geavanceerde functies niet konden worden overgenomen.

Voor veel gebruikers zal uBlock Origin Lite nog steeds voldoende zijn. Gewone banners en veel trackers worden geblokkeerd. Het internet wordt dus niet plotseling onbruikbaar zodra Manifest V2 verdwijnt.

Te veel inmenging?

Toch voelt het ongemakkelijk dat Google bepaalt hoeveel controle een adblocker in Chrome mag hebben. Google beheert de populairste browser ter wereld en verdient tegelijk veel geld met onlineadvertenties. Dat betekent niet dat Manifest V3 alleen is bedacht om advertenties te beschermen. De veiligheidsargumenten zijn niet verzonnen en het oude systeem had echte risico’s. Toch blijft er een belangenconflict. Het bedrijf dat advertenties verkoopt, beheert ook de browser waarin gebruikers die advertenties proberen tegen te houden.

Bovendien wordt een adblocker allang niet meer alleen gebruikt om banners weg te halen. Moderne blokkeerders houden ook trackers, pop-ups, schadelijke websites, cryptominers en automatisch afspelende onderdelen tegen. Een adblocker is daardoor een algemene beschermingslaag geworden.

Niet gebruiksvriendelijk

De meeste mensen begrijpen dat een website geld moet verdienen. Journalistiek, video’s en handleidingen kosten tijd en geld. Ook ik zet mijn adblocker gerust uit bij websites die reclame op een redelijke manier tonen. Het probleem begint wanneer een pagina nauwelijks nog normaal te gebruiken is. Eerst verschijnt een cookiemelding, daarna een nieuwsbriefvenster en vervolgens begint automatisch een video af te spelen. Ondertussen verspringt de tekst omdat advertenties nog worden ingeladen. Op smartphones neemt reclame soms een groot deel van het scherm in.

Gebruikers installeren dan geen adblocker omdat websites niets mogen verdienen. Ze doen het omdat de website hun geduld op de proef stelt. Daar komen privacyproblemen bovenop. Online advertenties volgen gebruikers vaak over verschillende websites en bouwen profielen op. Wie een artikel over rugpijn leest, kan daarna dagenlang advertenties voor matrassen of pijnstillers zien. Dat is misschien normaal geworden, maar prettig is het niet.

De discussie wordt vaak voorgesteld als een strijd tussen gratis content en mensen die niet willen betalen. Dat is te simpel. Veel gebruikers accepteren reclame, zolang die niet hinderlijk, misleidend of overdreven nieuwsgierig is.

Firefox doet het anders

Firefox laat zien dat krachtige blokkeermogelijkheden niet volledig hoeven te verdwijnen. Mozilla behoudt bepaalde technieken voor contentblokkering en geeft gebruikers daardoor meer keuze. Wie de volledige versie van uBlock Origin wil blijven gebruiken, hoeft zich dus niet neer te leggen bij de beperkingen van Chrome.

Misschien is dat de belangrijkste les van deze discussie. We zijn zo gewend geraakt aan Chrome dat we bijna vergeten hoeveel invloed een browsermaker heeft. Die bepaalt welke extensies mogen werken en hoeveel controle gebruikers over hun internetervaring krijgen. Google mag Chrome veiliger maken en oude technieken vervangen. Gebruikers mogen kritisch blijven, zeker wanneer de gevolgen gunstig uitpakken voor Googles eigen advertentiebedrijf.