Microsoft heeft een belangrijke mijlpaal bereikt met zijn langlopende onderzoeksproject Project Silica. Waar digitale opslag normaal gesproken na één of twee decennia vervangen moet worden, laat de nieuwste doorbraak zien dat data in glas mogelijk tot 10.000 jaar intact kan blijven. En dat niet met exotisch materiaal, maar met alledaags borosilicaatglas, hetzelfde hittebestendige glas dat in keukengerei wordt gebruikt.
Sinds de start in 2019 werkte Microsoft via zijn onderzoeksafdeling Microsoft Research met zogenoemd ‘fused silica’, een zuiver en kostbaar type glas. Dat materiaal bleek technisch geschikt, maar commercieel minder aantrekkelijk vanwege prijs en beschikbaarheid. De nieuwe stap naar gewoon borosilicaatglas verandert dat speelveld volledig. Het materiaal is goedkoper, breder beschikbaar en eenvoudiger te verwerken. Daarmee komt grootschalige toepassing een stuk dichterbij.
Volgens Microsoft heeft het team bovendien een methode ontwikkeld om via versnelde verouderingstests aan te tonen dat de opgeslagen data naar verwachting minstens 10.000 jaar leesbaar blijft. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.
De technische vooruitgang is indrukwekkend. In een recente demonstratie wist het team 4,8 terabyte aan data op te slaan op een glasplaatje van slechts 2 millimeter dik en 120 millimeter breed. Die opslag werd verdeeld over 301 afzonderlijke lagen in het glas. De schrijfsnelheid ligt rond de 3 MB per seconde, traag in vergelijking met moderne SSD’s die snelheden van meer dan 14.000 MB/s halen. Maar snelheid is hier niet het doel. Project Silica richt zich op zogeheten ‘cold storage’: archiefdata die zelden wordt geraadpleegd, maar extreem lang bewaard moet blijven.
De implicaties zijn groter dan alleen technologische innovatie. Traditionele opslagmedia zoals harde schijven en magnetische tapes hebben een beperkte levensduur en verbruiken continu energie voor koeling en onderhoud in datacenters. Glasopslag werkt anders. Eenmaal beschreven heeft het medium geen stroom nodig om de data te behouden. Het is bestand tegen hitte, water en elektromagnetische invloeden. In theorie kan een glasplaat simpelweg in een archief worden opgeborgen zonder actieve energievoorziening.
Dat maakt de technologie niet alleen interessant voor bedrijven, maar ook voor nationale archieven, wetenschappelijke instellingen en organisaties die cultureel erfgoed digitaal willen veiligstellen.
Glasopslag: gigantische machines worden compacter
Toen Project Silica in 2019 werd gepresenteerd, waren de machines voor het schrijven en lezen van glasdata groot en complex. Inmiddels is die hardware aanzienlijk vereenvoudigd. Waar eerder meerdere camera’s nodig waren om data uit het glas te lezen, volstaat nu één enkele camera. Ook de schrijfsystemen zijn compacter en eenvoudiger te kalibreren. Die miniaturisering is cruciaal als Microsoft de technologie ooit commercieel wil inzetten.
Project Silica is nog geen consumentenproduct. Het richt zich voorlopig op grootschalige archiveringsscenario’s binnen datacenters. Toch markeert deze ontwikkeling mogelijk het begin van een fundamentele verschuiving in hoe we digitale informatie bewaren. De vraag is niet meer óf glas data kan bewaren, maar wanneer we het op grote schaal kunnen gaan gebruiken.
Herinnert zich nog perfect het opstartdeuntje van Windows 95. Nostalgische ziel die tegelijk graag op de hoogte blijft van de evoluties in techland. Ziet Windows, een iPhone en Google-apps als de ideale combinatie.
