Zeker nu RAM schaars is en daardoor flink in prijs verhoogd, is het belangrijk om te weten hoeveel je nu echt nodig hebt. Je wil namelijk niet onnodig veel uitgeven aan werkgeheugen dat je niet nodig hebt, maar je wil ook een pc met soepele (toekomstbestendige) prestaties. Wat heb je dan echt nodig?
Bij de aankoop van een nieuwe laptop of desktop-pc zullen veel mensen natuurlijk vooral kijken naar belangrijke onderdelen zoals de processor, misschien een grafische kaart en de hoeveelheid opslagruimte, maar de hoeveelheid werkgeheugen (of RAM) is ook erg belangrijk. Een tijdje geleden was 8 GB aan RAM voor veel gebruikers nog ruim voldoende, maar je zal ook ongetwijfeld configuraties met 16, 32 of 64 GB (of nog meer) tegenkomen. Tijdens de huidige ‘RAM-crisis’ zien we sommige van die configuraties met meer RAM echter ook juist verdwijnen. De vraag is dus vooral: hoeveel werkgeheugen heb jij écht nodig? Meer RAM kan je computer soepeler laten draaien en beter laten multitasken of zwaardere programma’s laten uitvoeren. Hoeveel je nodig hebt, hangt dus ook grotendeels af van wat je allemaal met je computer wil doen.
RAM staat voor ‘Random Access Memory’ en wordt ook wel werkgeheugen genoemd. Het is een vorm van opslag die vooral bedoeld is om je snelle, tijdelijke toegang tot bepaalde gegevens te geven. De programma’s en bestanden die je actief aan het gebruiken bent, zullen (deels) opgeslagen worden op je werkgeheugen, zodat bijvoorbeeld je processor (CPU) er snel bij kan. Alle programma’s die je tegelijk opent, zullen een deel van de totale beschikbare RAM in beslag nemen. Deze informatie blijft dus echter niet permanent op het werkgeheugen staan, zoals bij andere opslag het geval is. Daarnaast betekent veel multitasking dus ook al gauw dat je meer RAM nodig hebt. Hoe meer programma’s je tegelijkertijd gebruikt, hoe meer RAM je nodig hebt. Maar ook niet elk programma gebruikt evenveel van je totale hoeveelheid RAM. Zit je op een gegeven moment tegen de limiet van je RAM aan met je gebruik, dan kan je merken dat je computer ineens veel trager reageert. Hij kan in sommige gevallen zelfs vastlopen of crashen. In eerste instantie zal de computer proberen om wat data op je normale opslag te zetten, maar die opslag is (zelfs bij een snelle SSD) trager. Onnodig veel RAM toevoegen maakt je pc echter ook niet ineens veel sneller. Je moet vooral inschatten dat je uiteindelijk voldoende RAM hebt voor jouw (piek)gebruik.
Moderne programma’s en browsers zoals Google Chrome kunnen verrassend veel werkgeheugen in beslag nemen.
Vroeger hadden pc’s gemiddeld veel minder RAM nodig, maar inmiddels is de software die we gebruiken ook gewoon complexer en veeleisender geworden. Dat geldt voor die programma’s die delen van je RAM in beslag nemen, maar ook gewoon voor je hele besturingssysteem. Besturingssystemen krijgen regelmatig nieuwe functies, browsers kunnen enorm veel tabbladen actief houden en software voor foto- en videobewerking heeft tegenwoordig met steeds grotere bestanden te maken. Daarnaast vereist gaming tegenwoordig ook steeds meer RAM (los van VRAM, maar daar komen we verderop op terug). Wat de situatie ook nog verder gecompliceerd heeft, is de komst van AI en dan specifiek AI-modellen die mensen lokaal op hun eigen computers willen draaien. Al dat soort dingen zorgen ervoor dat de gemiddelde hoeveelheid RAM die veel mensen nodig hebben is toegenomen.
We zien in 2026 echter ook een beetje een beweging in de tegenovergestelde richting. Juist omdat RAM nu zo enorm duur is, kan niet iedereen het zich veroorloven om te upgraden. Dat maakt het belangrijker om te zorgen dat programma’s en besturingssystemen zo efficiënt mogelijk werken en niet meer werkgeheugen in beslag nemen dan nodig is. We zien bijvoorbeeld dat Microsoft er nu voor probeert te zorgen om Windows 11 ook soepeler te laten draaien op computers met maar 8 GB aan RAM. Het is lastig om te moeten vertrouwen op softwareontwikkelaars om hun software helemaal te optimaliseren, maar dit toont dus wel dat er meer opties zijn dan alleen maar investeren in steeds meer RAM, al zal het gebruik op de lange termijn natuurlijk altijd wel iets toenemen naarmate software complexer wordt. Of er moeten andere ontwikkelingen plaatsvinden die de hele pc-architectuur veranderen.
Uiteindelijk is het RAM-gebruik bij iedereen natuurlijk net iets anders. Toch zijn er wel een beetje richtlijnen waar je je aan kan houden als je de juiste hoeveelheid wil bepalen. 8 GB aan RAM is meestal nog voldoende voor echt licht gebruik. Als je alleen af en toe wat opzoekt op het internet, je wat e-mails verstuurd, je in Word-documenten werkt en je misschien wat video’s op je pc bekijkt, dan zal 8 GB voor nu prima zijn. Wil je echter ook iets zwaardere programma’s (naast elkaar) gebruiken, dan kan deze hoeveelheid werkgeheugen wel een beetje krap worden. Ook voelt 8 GB niet echt meer als heel erg toekomstbestendig, ondanks de optimalisaties voor bijvoorbeeld Windows 11. We zouden dan ook zeggen dat 16 GB aan RAM voor de gemiddelde gebruiker een beter startpunt is. Dan is multitasking wat realistischer, hoef je je niet zo snel zorgen te maken als je wat meer tabbladen open hebt staan in je browser en kan je zelfs wat lichte foto- of videobewerking uitvoeren, plus wat minder veeleisende moderne games spelen.
Als je 32 GB nodig hebt, dan ben je toch wel een iets meer veeleisende gebruiker. Dit is dan ook wat gamers, programmeurs en sommige creatievelingen het beste als uitgangspunt kunnen nemen. Je krijgt hiermee ook wat meer ruimte voor foto- en videobewerking. Sommige van deze taken zullen bij intensief gebruik deze hoeveelheid redelijk optimaal kunnen benutten, maar in veel gevallen is dit gewoon een goede hoeveelheid RAM voor een beetje toekomstbestendigheid. Het houdt echter niet op bij 32 GB. De volgende stap is vaak 64 GB, maar het kan nog veel hoger. 64 GB RAM of meer is echter voornamelijk interessant voor professionele doeleinden of echt enorm zware taken, zoals videobewerking met veel verschillende, enorm grote bestanden. Ook 3D-modelleren, het werken met virtuele machines of grote lokale AI-modellen kan erg veel RAM vereisen. Voor alledaagse taken is het echt overkill.
Apples MacBooks met M-serie chips, zoals deze M4 MacBook Air, gebruiken centraal geheugen dat gedeeld wordt door de CPU en GPU.
Voor gaming is 16 GB aan RAM een lange tijd de aanbeveling geweest, maar moderne games worden over het algemeen ook steeds veeleisender en voor de nieuwste, grootste releases is 32 GB nu toch al duidelijk een betere keuze. Werkgeheugen is echter niet het enige belangrijke onderdeel voor gaming. Tegenvallende prestaties los je dan ook niet altijd op met meer RAM. Ook de hoeveelheid ‘VRAM’ (Video Random Access Memory) van de grafische kaart (GPU) speelt een grote rol. Tijdens het gamen hebben RAM en VRAM in principe verschillende taken. De standaard RAM wordt voornamelijk gebruikt voor spelgegevens en de VRAM voor grafische elementen zoals textures. Je kan een gebrek aan VRAM dus niet oplossen met meer RAM. Dat ligt iets anders bij computers zonder losse grafische kaart, waar dan de CPU dus een geïntegreerde GPU gebruikt. Die GPU gebruikt dan wel een deel van de standaard RAM als een soort VRAM.
Naast gaming vereist ook lokaal AI-gebruik vaak een grote hoeveelheid werkgeheugen. Als je via je browser bijvoorbeeld Gemini of ChatGPT gebruikt, dan vinden de complexere taken gewoon ergens in een datacenter plaats, maar als je een AI-model op je eigen pc wil laten draaien, moet die onder andere genoeg werkgeheugen hebben om dat soepel te laten verlopen. De hele RAM-crisis is immers ook ontstaan doordat die AI-datacenters enorm veel RAM nodig hebben, waardoor er minder hardware overblijft voor consumenten. Bij zowel gaming als AI is het in ieder geval belangrijk om te onthouden dat RAM niet het enige belangrijke onderdeel is en meer RAM dus niet per se al je problemen zal oplossen. In beide gevallen zijn bijvoorbeeld ook de CPU en GPU erg belangrijk.
Veel desktop-pc’s hebben vier RAM-slots, waardoor je de hoeveelheid RAM nog redelijk eenvoudig kan aanvullen als je twee sticks gebruikt. Ook zijn deze gemakkelijk vervangbaar.
Bij het bepalen van hoeveel RAM je nodig hebt, is het ook heel belangrijk om te kijken naar je upgrademogelijkheden. Zeker in een periode zoals nu (met de RAM-crisis) is het misschien wel fijn als je niet meteen een fortuin hoeft uit te geven aan een enorm toekomstbestendige pc met lekker veel werkgeheugen, maar dat je ook in de eerste instantie voor iets minder kan kiezen en dat later nog kan aanvullen of vervangen. Bij een desktop-pc is dat meestal redelijk eenvoudig. Vaak kan je extra RAM-sticks later toevoegen of je huidige RAM-sticks vervangen. Je kan bij pc’s met standaardonderdelen zelfs eventueel nog je moederbord vervangen om ondersteuning te krijgen voor een nieuwere generatie RAM-sticks (bijvoorbeeld van DDR4 naar DDR5). Bij laptops kan het wat ingewikkelder zijn.
Soms hebben laptops nog wel gewoon RAM-slots waar je zelf bij kan om je SO-DIMM te vervangen of aanvullen, maar om apparaten dunner en efficiënter te maken, wordt RAM in laptops tegenwoordig ook vaak recht op het moederbord gesoldeerd. In dat soort gevallen is upgraden dus niet mogelijk (in ieder geval niet voor de gemiddelde consument). Dan is het dus erg belangrijk dat je van tevoren meteen de juiste hoeveelheid RAM kiest of alvast voor een beetje extra kiest met toekomstbestendigheid in gedachten. Apple gebruikt voor zijn MacBooks bijvoorbeeld ‘unified memory’ (centraal geheugen), die gedeeld wordt door de CPU en GPU van zijn M-serie chips. Dat geheugen is ook geïntegreerd in het design van deze chips. Als je niet zeker weet wat je precies nodig hebt (of nodig zal hebben in de nabije toekomst), kies je het best voor een oplossing met upgrademogelijkheid.
Uiteindelijk kan je in grote lijnen dus het beste de bovengenoemde richtlijnen aanhouden. 8 GB is voor nu nog prima voor echt licht gebruik, maar biedt niet veel perspectief voor de toekomt. 16 GB is voor de meeste gebruikers een goede basis. 32 GB is interessanter als je je bezighoudt met dingen zoals gaming, intensieve multitasking andere zwaardere (creatieve) programma’s. 64 GB of meer blijft voorlopig voornamelijk voor professionals of mensen die voor specifieke taken toch echt merken dat ze heel veel werkgeheugen nodig hebben (bewerken van grote videobestanden, draaien van grote lokale AI-modellen).
In 2026 moet je echter ook rekening houden met het beperkte aanbod en de hoge prijzen op de markt van RAM. Dit maakt vooral set-ups met meer werkgeheugen wat minder toegankelijk. ‘Later upgraden’ als de prijzen weer wat gedaald zijn, kan overigens wel heel wat later zijn. 16 GB blijft voor de meeste mensen een logisch startpunt, maar vooruitdenken is nu dus vooral belangrijk. We weten niet precies wanneer de huidige crisis voorbij is, dus als je nu op zoek gaat naar een nieuwe pc of losse RAM-sticks, kies dan voldoende RAM voor nu met mogelijk wat extra ruimte voor hoe lang je verwacht dat je computer nog meegaat.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang elke week het beste van Clickx in je mailbox.
Krijg Clickx magazine 10 keer per jaar (waarvan 2 extra dikke dubbelnummers) keurig thuisbezorgd.
