Wijs raken uit het gigantische aanbod e-bikehelmen is niet evident. Trek je met onze tips naar de winkel, dan kan je écht veilig op pad met een goede fietshelm.
Een goede fietshelm uit het winkelrek kiezen houdt meer in dan gewoon grijpen naar het mooiste kleurtje. Je veiligheid (en misschien wel je leven) hangen af van de kwaliteit van dat beschermingsaccessoire. We sturen je richting de beste modellen, maar daarbij is één tip cruciaal: kies er eentje die perfect op je hoofd past. Want een helm die niet correct zit, beschermt maar een fractie zo goed als een die je hoofdvorm nauwkeurig omsluit. Daarnaast zitten er nog verschillen tussen de helmtypes, die cruciaal kunnen zijn in je keuze. Er zijn helmen die bestempeld zijn als ‘geschikt voor gebruik met e-bikes’, maar dat wil niet zeggen dat ze beter beschermen dan een ultralichte racehelm. De prijs is al een eerste aanduiding van de kwaliteit, maar toch kan een helm van 100 euro een veel betere keuze zijn voor jou dan dat flitsende model van 350 euro.
Traumachirurgen zijn het er volmondig over eens dat een fietshelm cruciaal kan zijn om levens te redden en hersenschade te minimaliseren bij een val. Uit tests blijkt dat een goede helm de kracht van een val kan halveren door de schok te absorberen. Daardoor verkleint de kans op een ernstig hoofdletsel met maar liefst 60 procent. Volgens Vias blijkt uit Belgische ziekenhuiscijfers dat 42 procent van de zwaargewonde fietsers een ernstig hoofdletsel opliep. Leg je die twee feiten samen, dan weet je waarom je maar beter een helm op je hoofd zet. Die impact moet niet eens zo krachtig zijn om levensveranderende gevolgen te hebben. Denk maar aan een tramspoor dat niet handig is aangelegd ten opzichte van de fietsrichting. Of een plots uitwijkmanoeuvre van een wagen dat je niet zag aankomen.
Dergelijke situaties kom je vaak meermaals per rit tegen en heel vaak gaat het goed. Maar het moet maar één keer fout lopen. Dan komen veelal de tegenargumenten: het zit niet comfortabel, het is niet handig om overal te moeten meenemen en mooi ziet het er ook al niet uit. Dat vervalt allemaal in het niets bij dat ene argument: het kan het verschil betekenen tussen leven of dood, gezond of voor altijd getekend. Een schedelbreuk na het eenvoudigweg raken van een stoeprandje of blijvende hersenschade na een stomme val door een foute inschatting. Het komt nog te vaak voor, en het kan vermeden worden.
Dat een helm een deel van de slag absorbeert, kan je waarschijnlijk wel snappen. Maar hoe hij dat doet, legt het SWOV (Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) uit. Helmen maken gebruik van energieabsorberende schuimlagen die de impact van de klap verdelen over de hersenpan. Met een gladde buitenzijde zorgen helmen er daarnaast voor dat de helm over het oppervlak glijdt. Dat glijden is cruciaal, stelt de wetenschappelijke instantie: “De gladde buitenkant zorgt ervoor dat de helm weinig weerstand heeft met de ondergrond en kan glijden, en zo nekletsel kan voorkomen.” Daarnaast zijn er nog extra ingrepen die fabrikanten kunnen doen om de functionaliteit nog verder te verhogen, maar daarop komen we zo meteen terug.
In België moet je geen helm dragen op een gewone elektrische fiets met trapondersteuning tot 25 km/u, maar wel op een speedpedelec. In dat geval moet de helm bovendien voldoen aan de EN 1078-normering én bescherming bieden voor het achterhoofd en de slapen. Zo’n helm moet dus iets verder doorlopen aan de achter- en zijkant. Op een normale elektrische fiets met een vermogen tot 1.000 watt, met een maximumsnelheid van 25 km/u is een helm niet verplicht. Dat geldt ook voor fietsen zonder trapondersteuning. Zoals we eerder al hebben vermeld, is het misschien niet in alle gevallen verplicht, maar het is wél ten zeerste aan te raden om een helm te dragen. En dat moet je niet laten afhangen van het type fiets, want het ongeluk let niet op de modelnaam van je tweewieler of het type motorondersteuning.
Eén element is cruciaal bij jouw keuze, en dat is hoe goed de helm op je hoofd past. Dat gaat in eerste instantie om de correcte maat, maar ook om de pasvorm. Die verschilt naargelang de fabrikant. Het ene merk heeft een wat rondere binnenvorm, het andere een iets meer ovale. Kies je voor een vorm die niet bij jouw hoofd past, dan is de kans groot dat je drukpunten creëert. Die kunnen voor hoofdpijn zorgen. Het ene blijft wat hoger op het hoofd zitten, het andere heeft een diepere vorm. Ook tussen verschillende modellen van één merk kunnen verschillen zitten. Passen is dus vaak de boodschap, zeker als je voor het eerst een helm koopt of als je een ander merk wil proberen. De maat kan je in principe wel thuis uitzoeken, want de aanduidingen zijn dan wel in S, M en L, toch hangen daar normaal centimeteraanduidingen aan vast. Daarvoor gebruik je een lintmeter of een touw dat je daarna afmeet. Je meet de omtrek van je hoofd net boven je oren en ongeveer 2,5 centimeter boven je wenkbrauwen. Soms tonen fabrikanten de correcte meetmethode op hun online maattabel. Zo weet je welke maat je moet nemen. Heb je bijvoorbeeld een hoofdomtrek van 56 centimeter, dan kom je veelal bij een maat M uit. Hou er rekening mee dat Unisize-modellen dikwijls wat minder goed zitten dan een specifiekere maat. Kan je kiezen uit drie maten, dan is de kans groter dat je een maat vindt die echt goed past.
Je kan dan wel wat afstellen om de fietshelm vaster rond je hoofd te krijgen, toch is het eerste gevoel belangrijk. Hier merk je het belang van een pasbeurt in een fietswinkel. Daarvoor zet je de draaisluiting aan de achterkant open, dus op de ruimste stand, en zet je de helm op je hoofd. Valt hij mooi over je voorhoofd, dan kan je al één vinkje zetten. Duw je de voorkant van de helm met je duim schuin omhoog en merk je dat hij aanvankelijk goed blijft zitten, dan mag je een extra vinkje aanduiden. Klemt hij nergens op een vervelende manier, terwijl er elders grote holtes zijn? Indien negatief, mag je een derde vinkje noteren.
Pas daarna gebeurt de fijnafstelling. Vooral bij de iets duurdere modellen kan je de ‘kooi’ aan de achterkant ook in de hoogte afregelen. Dat zorgt ervoor dat die kooi mooi de achterkant van je schedel kan vastgrijpen zonder op een vervelende plek te klemmen. Dan volgt het draaien aan de knop achteraan, zodat de helm echt goed aansluit. De betere modellen zorgen daarbij dat die aanpassing rond je volledige hoofd gebeurt en niet enkel aan de achterkant. Als laatste stel je de riempjes af, zowel rond je oren als onder je kin. Als je nog drie vingers tussen de riempjes krijgt, is het net voldoende strak om optimale bescherming te bieden. Te los kan ervoor zorgen dat de helm bij een val niet goed op je hoofd blijft. Uiteindelijk draait het erom dat de helm effectief rond je hoofd zit en er niet gewoon op. Al te vaak zien we fietsers met een helm die schuin op hun kruin staat in de plaats van aan te sluiten op het voorhoofd. Zo verlies je al een groot deel van de bescherming.
Heb je een speedpedelec, dan volstaat in principe een helm met een EN 1078-keurmerk. Wel is wettelijk bepaald dat de helm het achterhoofd en de slapen voldoende beschermt. Bij onze noorderburen is daarvoor een extra keurmerk opgezet: NTA 8776. In principe omvat NTA 8776 alle kenmerken van EN 1078 om in Europa te worden toegelaten, tezamen met de benodigde extra’s om geschikt te zijn voor snelheden tot 45 km/u. We raden daarom aan op zoek te gaan naar NTA 8776-helmen voor het gebruik op speedpedelecs. Die normering heeft alle vereisten ingebakken. Dat scheelt uitzoekwerk. Heb jij echter een gewone e-bike die maar tot 25 km/u ondersteunt, dan kan je gerust een stevige EN 1078-helm kopen die zo goed mogelijk je volledige hoofd beschermt.
Goed, we hebben dus twee keurmerken die geschikt zijn voor helmen voor elektrische fietsen. Wat zijn de merkbare verschillen tussen deze standaarden? Fietshelmen voor speedpedelecs (NTA 8776) worden gemaakt voor valsnelheden die vele malen hoger liggen. Dat zie je terug aan een grotere dekking van het hoofd: het zijn vooral je achterhoofd en slapen die beter beschermd worden. Ook zijn helmen met een NTA 8776-keurmerk gemaakt van materiaal dat hardere klappen kan absorberen. Wat vaak ook opvalt aan NTA 8776-helmen is dat ze voorzien zijn van een vizier. Hoewel dat geen vereiste is van de standaard voegen fabrikanten het toe voor extra comfort tijdens het fietsen. Het vizier voorkomt immers dat je ogen last hebben van regen, rijwind of insecten. Hou er wel rekening mee dat je er zorg voor moet dragen, omdat er anders snel krassen op kunnen komen. Een vizier waar je niet doorheen kunt kijken, heeft weinig nut.
NTA 8776-helmen zijn vaak de duurdere fietshelmen die je kunt aanschaffen. Onderdelen als een vizier spelen daar ook een rol in, evenals de extra bescherming die zulke helmen bieden. Kijken we naar de verschillen tussen helmen met hetzelfde keurmerk, dan komen de prijsverschillen vooral aan op extra’s op de helm en veel minder op veiligheid. Wat zijn dan extra’s die we vaak op duurdere helmen tegenkomen? Naast vizieren gaat het vaak om rijverlichting aan de voor- en achterzijde en verbindingen met de fiets, zelfs met richtingaanwijzers. Extra’s waar soms honderden euro’s voor gevraagd wordt, terwijl het dus geen verschil oplevert voor de valbescherming. Ook op het vlak van comfort zie je verschillen. De duurdere hebben soms meer keuze qua maten, hebben betere passystemen en zachtere riempjes. Overigens, hoe duur je helm ook was, vervang hem meteen na een val, of dat nu een lichte bots of een harde knal was. De volgende keer zal hij namelijk veel minder goed beschermen.
Wil je echt weten welke van jouw uitgekozen helmen het beste beschermt? Dan kan je surfen naar de website van Virginia Tech. Daar hebben ze een beter systeem uitgedokterd om helmen te testen. De onderzoekers geven punten en sterren aan de geteste helmen. Heb je het geluk dat de helmen van op jouw lijstje getest zijn, dan kan je dus zien hoe goed ze het hebben gedaan in deze onafhankelijke test. Daar zul je zien dat zowel goedkope als dure modellen topscores kunnen halen. Merken waar we goede ervaringen mee hebben, zijn onder meer Specialized, Abus, Lazer, Giro, Bell, Trek, POC en Kask.
Heeft een duurdere helm zin? Wel als ze voorzien zijn van MIPS, kort voor Multi-Directional Impact Protection System. Zo’n MIPS-laag aan de binnenzijde van de helm voorkomt dat het hoofd te veel meedraait tijdens een val en vermindert daardoor nekletsel. Hiervoor draait de laag mee met de richting waarin het hoofd beweegt. Zonder de techniek blijft je hoofd op één plek vaststeken in de helm en neemt de druk op de nekwervels sterk toe. Als we jouw keuze dan toch wat richting kunnen geven als je twijfelt tussen verschillende modellen: kies de helm met MIPS. Modellen die de keuze bieden met of zonder MIPS, tonen aan dat deze toevoeging de helm iets duurder maakt. Maar het is het prijsverschil waard. Je herkent deze modellen trouwens gemakkelijk door het gele MIPS-stickertje links achteraan op de helm. Er zijn overigens wel alternatieven voor MIPS. Zo heeft het Belgische merk Lazer Kineticore in het leven geroepen. Dat werkt niet met een extra laag maar met schuimkussentjes aan de binnenkant die kunnen afbreken bij een impact. Zo doen ze quasi hetzelfde werk maar op een andere manier. Overigens is een helm zonder die extra’s niet ‘slecht’ of ‘onveilig’. Heb je het budget niet voor een helm met de extra laag? Kies dan gewoon voor een goedkoper model. Fietsen mét helm is altijd beter dan zonder.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang elke week het beste van Clickx in je mailbox.
Volg Clickx op Google Nieuws om onze nieuwste artikels in je feed te krijgen. Vergeet niet om op ‘Volgen’ te klikken.
Krijg Clickx magazine 10 keer per jaar (waarvan 2 extra dikke dubbelnummers) keurig thuisbezorgd.
