Ben je van plan om een stamboom van je familie op te stellen, dan doe je best beroep op geschikte software om je daarbij te helpen.

Er bestaan verschillende programma’s die je kunnen helpen bij het opzetten van een heuse familiestamboom. Een van de beste en meest gebruiksvriendelijke vind ik Family Tree Builder, maar de gratis versie legt je flink wat beperkingen op. Helemaal gratis is Aldfaer, van Nederlandse origine, maar deze tool is tamelijk complex en oogt minder aantrekkelijk. Ook gratis is Gramps: dat heeft een frisse interface en wordt bovendien netjes up-to-date gehouden. Misschien niet meteen de meest toegankelijke software, maar zeg nu zelf: wat betekent een uur of wat inlooptijd voor iemand die zijn hele familiegeschiedenis wil uitpluizen?

STAP 1 / Een goed begin

Je vindt Gramps op http://gramps-project.org. Als het goed is, start het programma de eerste keer op met het venster Stambomen en is het de bedoeling dat je via de knop Nieuw een naam aan je gloednieuwe stamboom geeft? Wel eerst op Enter drukken voor je met de knop Laad stamboom bevestigt.

Geen familiestamboom zonder personen natuurlijk. Nu is het wel zo dat je in Gramps op verschillende manieren personen aan je stamboom kan toevoegen, maar het lijkt me niet onlogisch dat je met jezelf begint en de stamboom van daaruit gestaag uitbreidt. Klik dus in het linkerpaneel op Personen. Het middelste luik is op dit moment nog maagdelijk blank, maar daar breng je snel verandering in. Klik in de knoppenbalk op Toevoegen en vul (minstens) voornaam, familienaam en geslacht in – je hoeft je voorlopig geen zorgen te maken over alle andere opties; die kan je naderhand altijd nog aanvullen. Bevestig met OK, en je belandt terug in het middenpaneel.

 

STAP 2 / Ouders toevoegen

Open in het linkerpaneel de rubriek Relaties, zorg dat je naam geselecteerd is en druk nog een keer op de knop Toevoegen. Je krijgt nu de gelegenheid om een paar gegevens over je ouders in te voeren. Daarvoor klik je zowel bij Vader als bij Moeder op het plusje en vul je alles naar wens aan in het intussen bekende dialoogvenster. Je kan meteen een geboorte- en eventuele sterfdatum invullen. Zorg dat in dit venster het tabblad Gebeurtenissen geopend is, klik op het bijhorende plus-knopje, zorg dat Geboorte (of Overlijden) geselecteerd is bij Gebeurtenistype en vul de juiste datum in. Bevestig telkens met OK. Heb je een fout gemaakt, of ben je iets vergeten? Naast de naam zie je een potloodicoontje staan waarmee je altijd nog wijzigingen kan aanbrengen.

 

STAP 3 / Andere familieleden

Het Relaties-paneel ziet er al wat gevulder uit, maar hoe voeg je nu grootouders, partners, broers en zussen toe? Dat gaat opnieuw het makkelijkst vanuit de rubriek Relaties. Stel, je wil je grootouders in de stamboom krijgen, langs moederszijde. Klik dan in het middenpaneel op de naam van je moeder, zodat zij bovenaan komt te staan. Wanneer je nu nog eens op Toevoegen drukt, krijg je de gelegenheid om de gegevens van haar beide ouders toe te voegen.

Broers of zussen toevoegen kan als volgt. Klik bij Relaties op je eigen naam en klik vervolgens op het plusje net boven je naam (in het middenpaneel, bij Broers en zussen). Een partner voeg je dan weer als volgt toe: klik opnieuw op de gewenste naam en druk op de knop Partners. Vul (via de plus-knop) de gegevens van de partner in en geef bij Type de juiste relatie aan (zoals Getrouwd of Samenlevend). Tegelijk kan je hier op het tabblad Kinderen ook de gegevens van je kroost kwijt.

 

STAP 4 / Zoeken en labelen

Wanneer je nu de rubrieken Relaties, Families of Voorouders opent, wordt het al een heel stuk interessanter. Zodra je enkele tientallen personen toegevoegd hebt, dreig je misschien wel het overzicht (van je stamboom) te verliezen. Gelukkig is Gramps zo slim om je met een paar muisklikken snel op de gewenste personen (en hun onmiddellijke relaties) te laten inzoomen. En dan is er altijd nog die handige filterfunctie, die je standaard in het rechterpaneel ziet verschijnen bij de rubrieken Personen en Families. Hier kan je op verschillende criteria (tegelijk) filteren.

Je merkt hier ook het criterium ‘Tag’ op, maar die lijst blijkt vooralsnog leeg. Om tags aan een of meer personen toe te voegen, ga je als volgt tewerk: selecteer een of meer personen (met ingedrukte Ctrl– of Shift-toets), druk op de knop Tags, kies Nieuwe tag, vul de gewenste tag in, selecteer een geschikte kleurweergave en bevestig met OK. De toegevoegde tag verschijnt nu meteen in de Tag-lijst op het tabblad Filter. Merk hier ook de mogelijkheid op om eigen filterregels samen te stellen. Klik op het potloodicoon bij Eigengemaakte filters en klik op het plus-knopje, waarna je een geschikte filterregel selecteert (zoals Familiefilters, Deze personen hebben geen ouders). Geef je filter een naam en druk op OK.

 

STAP 5 / Extra informatie

Wanneer je een nieuwe persoon toevoegt of wil aanpassen, heb je in het invulvenster al het grote aantal tabbladen opgemerkt, met Gebeurtenissen op kop. Open het tabblad Galerij, druk op het plusje, blader naar het gewenste plaatje, bevestig met OK en vul eventuele informatie aan. Die foto zal je dan bijvoorbeeld te zien krijgen wanneer je die persoon selecteert (in de rubriek Personen) en onderaan het middenpaneel het tabblad Details of Galerij opent.

In het linkerpaneel heb je vast ook al de rubrieken Locaties en Geografisch scherm opgemerkt. Dit laatste laat je inzoomen op een wereldkaart. Klik met de rechtermuisknop op de gewenste plaats en kies Locatie toevoegen. Dubbelklik op Lege locatie en vul een geschikte naam (en andere informatie) in. Bevestig met OK. Zo’n locatie kan je nu aan een of andere gebeurtenis koppelen: open bijvoorbeeld het invulvenster van een persoon, ga naar het tabblad Gebeurtenissen en klik op de plus. Kies een Gebeurtenistype (Geboorte bijvoorbeeld) en klik op het handicoontje bij Locatie, waarna je de juiste locatie toevoegt. Bevestig met OK.

 

STAP 6 / Rapporten samenstellen

Het handige aan Gramps is dat het je moeiteloos allerlei overzichtelijke rapporten laat samenstellen. Open het menu Verslagen en selecteer (bijvoorbeeld) Boeken, Boeken. Geef een naam aan je ‘boek’ en dubbelklik op alle beschikbare items die je zeker in je rapport wil opnemen, zoals Statistiekengrafieken, Verwantschapsverslag en Voorouderstamboom. Leg met de groene pijlknoppen de volgorde vast en bevestig met OK. Stel de papieropties en het documentformaat in (pdf of odt) en rond af met OK. Nu hoef je het boek maar te openen met de bijhorende applicatie. Dat is natuurlijk nog maar het begin, zoals je zal merken als je in het menu Verslagen alle opties overloopt en uitprobeert – in totaal meer dan 25!

 

STAP 7 / ‘Gramplets’ gebruiken

De term ‘gramplets’ zegt je wellicht niet veel, maar een voorbeeld maakt het wellicht duidelijker. Open (bijvoorbeeld) de rubriek Relaties. In het rechterpaneel merk je het tabblad Gramps-balk op. Klik daar met de rechtermuisknop op en kies Gramplets toevoegen. Er verschijnt nu een lijst met een 30-tal beschikbare widgets. Kies er eentje uit, zoals ‘Kinderen van de persoon’. Er wordt een tabblad toegevoegd en wanneer je dat opent, weet je meteen welke informatie die widget voor jou boven water haalt. Op dezelfde manier kan je bijkomende gramplet-tabbladen toevoegen, zowat overal in het programma. Uitproberen is de boodschap!

Gramps heeft nog veel meer mogelijkheden, en een handige om mee af te sluiten is dit: via Stambomen, Exporteren kan je je stamboom onder meer bewaren in het csv- of in het populaire GEDCOM-formaat (zoals die wel vaker op internet gepubliceerd worden). Handig als back-up eigenlijk, want deze .ged-bestanden laten zich net zo makkelijk ook weer in Gramps importeren.