voeding
© iStock

De toekomst van voedsel ontvouwt zich voor onze ogen, waarbij baanbrekende innovaties de manier waarop we voeding produceren en eten grondig zullen veranderen. In de zoektocht naar een gezonde en vooral duurzame oplossing als het aankomt op eten, staan we op het punt van een ware revolutie. De voedingsindustrie heeft het bijzonder moeilijk. De wereldbevolking zal naar verwachting de 9 miljard overschrijden tegen 2050 en we staan dan voor een enorme uitdaging om duurzame en efficiënte voedselbronnen te vinden. Innovaties, variërend van insecteneiwitten en in een labo gekweekt vlees, tot verticale landbouw en synthetische biologie, veranderen niet alleen wat we eten. Ook de processen die we gebruiken om voedsel te produceren en consumeren zien er anders uit. Deze ontwikkelingen beloven een toekomst waarin voedsel duurzamer, voedzamer en toegankelijker is, afgestemd op de unieke behoeften van elke consument. Dit achtergrondverhaal verkent de opkomst van deze trends en de impact die ze kunnen hebben op onze planeet, onze gezondheid en onze maatschappij.

Insectenvrees

In de westerse wereld vinden we het misschien smerig, maar insecten worden al eeuwenlang geconsumeerd in verschillende culturen over de hele wereld. Van krekelsnacks in Thailand, tot de witte en rode Maguey-wormen die in Mexico worden gegeten en ooit een belangrijke bron van proteïne waren voor de Azteken. Insecten bieden een oplossing voor het probleem van een wereldpopulatie die alleen maar groeit. Deze kriebelige beestjes zijn niet alleen in overvloed beschikbaar, de kweek ervan heeft ook een behoorlijk lagere ecologische voetafdruk in vergelijking met de veeteelt zoals wij die kennen. Insecten zijn heel efficiënt in het produceren van eiwitten. Ze zetten voer effectiever om in eetbare eiwitten dan de dieren die we het meeste telen in België en Nederland: de koeien, varkens en kippen. Ze hebben minder land, water en voer nodig en produceren daarnaast ook nog minder broeikasgassen en ammoniak.

Insecten zijn ook rijk aan essentiële voedingsstoffen, zoals ijzer, magnesium, zink en vitamine D en B12. Hierdoor zijn ze niet alleen duurzaam, maar ook een sterke aanvulling op elk dieet. De Westerse aanvaarding van insecten als voedsel groeit langzaam, mede dankzij initiatieven die de culinaire mogelijkheden van insecten verkennen. Restaurants die gerechten met insecten aanbieden en start-ups die op insecten gebaseerde producten, zoals proteïnerepen, meel en snacks ontwikkelen, helpen om de ‘yuck’-factor te overwinnen en insecten als een normale voedselbron neer te zetten. Voor de mensen die Snowpiercer hebben gezien, duurt het wellicht niet lang meer tot ze proteïnerepen eten die net zoals in die film gemaakt zijn van… kakkerlakken. Hopelijk staat het dan wel op de verpakking en komen we er niet per ongeluk achter. Ondanks deze toekomstvisie zijn er nog steeds uitdagingen die de acceptatie van insecten als voedingsmiddel in de weg zitten. Denk hierbij aan wetgeving, de schaalbaarheid van de insectenkweek en of de consument überhaupt insecten in een andere vorm willen eten.

Gekweekt vlees

Veel mensen houden van een lekker stukje vlees, maar er zitten ook genoeg nadelen aan vlees en de veeteelt. In een laboratorium gekweekt vlees belooft een toekomst waarin we vlees kunnen consumeren zonder de ethische discussies en milieubelasting van de traditionele veehouderij. Dit innovatieve concept, ook bekend als kweekvlees, wordt geproduceerd door dierlijke cellen in een gecontroleerde omgeving te kweken, waardoor de noodzaak om dieren te fokken, te voeden en uiteindelijk te slachten overbodig wordt. Kweekvlees biedt aanzienlijke voordelen ten opzichte van de traditionele veeteelt. Het proces vermindert de vraag naar land en water die zo nodig zijn bij veeteelt en zorgt ook voor een behoorlijke vermindering van de broeikasgassen. Het proces om kweekvlees te produceren, begint met het verzamelen van een klein aantal stamcellen van een dier, die vervolgens in een bioreactor met een voedingsrijke oplossing worden geplaatst. Deze cellen delen zich, groeien en vormen uiteindelijk spierweefsel dat qua smaak, textuur en voedingswaarde vergelijkbaar is met conventioneel vlees. Door de omstandigheden te optimaliseren, kunnen wetenschappers verschillende soorten vlees kweken, van rundsvlees en kip, tot vis en schaaldieren.

© iStock

Ondanks de voordelen van kweekvlees staat het concept net zoals alle revolutionaire voedingsmiddelen voor de nodige uitdagingen. Ten opzichte van de productie van insecten zijn de productiekosten voor kweekvlees erg hoog en er is nog behoorlijk veel vooruitgang nodig om dit proces op grote schaal betaalbaar en toegankelijk te maken. Desalniettemin zijn er genoeg start-ups, onderzoekers, universiteiten en andere instanties bezig om de productie van kweekvlees te optimaliseren en ook, niet geheel onbelangrijk, te commercialiseren. Als dit concept eenmaal uitgegroeid is tot een reële voedselbron, dan kunnen we wellicht volledig overstappen op kweekvlees. Dan hebben we een duurzamere en ethisch verantwoorde toekomst.

Verticale landbouw

Een van de belangrijkste innovaties op het gebied van voedsel is de zogenaamde verticale landbouw. Hierbij worden gewassen in verschillende lagen in een gecontroleerde omgeving gekweekt. Deze innovatieve benadering van landbouw maakt gebruik van binnenruimtes, zoals magazijnen of speciaal gebouwde torens, en combineert methoden zoals hydrocultuur, aquacultuur en aerocultuur om planten te laten groeien zonder aarde en met veel minder water dan traditionele landbouw. Een van de grootste voordelen van verticale landbouw is de mogelijkheid om voedsel van allerlei vormen en maten dicht bij stedelijke distributiecentra te produceren. Denk maar aan hoeveel transportkosten en uitstoot dit zal schelen. Hierdoor kunnen producenten ook de versheid van producten garanderen. Nu is het gebruikelijk om groenten meteen in te vriezen omdat dit betekent dat producten in principe verser zijn dan niet-ingevroren groenten die grote afstanden moeten afleggen naar supermarkten. Daarnaast maakt het gebruik van gecontroleerde omgevingen het mogelijk om het hele jaar door te telen, waardoor boeren niet afhankelijk zijn van het weer en de kans kleiner is dat oogsten mislukken. Verticale landbouw kan ook bijdragen aan duurzaamheid door efficiënter gebruik van hulpbronnen. Het gesloten systeem minimaliseert het verlies van water en voedingsstoffen, terwijl geavanceerde ledverlichting de fotosynthese optimaliseert en energieverbruik verlaagt. Bovendien wordt het risico op ziekten verminderd en dit zorgt dan weer voor een verminderd gebruik van pesticiden. Toch moet er nog veel gebeuren voordat de voedselproductie door middel van verticale landbouw tot nieuwe hoogten getild kan worden. Hoge investeringskosten en het energieverbruik van kunstlicht zijn belangrijke aspecten om naar te kijken, maar het scheelt dat de technologie heel snel evolueert, dus het kan snel gaan.

© iStock

Gepersonaliseerd eten

De mix tussen technologie en voeding is erg interessant en kan de manier waarop we over voeding denken en consumeren volledig veranderen. In een tijdperk waarin gezondheid en welzijn centraal staan, streeft de voedingsindustrie ernaar om maaltijden en voeding te creëren die zijn afgestemd op de unieke behoeftes van de consument. Dankzij vooruitgang in de wetenschap en technologie is het nu mogelijk om gepersonaliseerde voedingsplannen te ontwikkelen die rekening houden met zaken zoals metabolisme, allergieën en zelfs smaakvoorkeuren van individuen. Er zijn bedrijven die DNA-tests kunnen afnemen en op basis van de resultaten aanbevelingen doen voor optimale voeding en fitnessplannen. Ook applicaties en wearables spelen een grote rol om voeding te personaliseren. Deze tools kunnen voedingsinname, lichamelijke activiteit, slaappatronen en zelfs bloedsuikerspiegels monitoren. Met deze gegevens kunnen gebruikers in real time feedback ontvangen en hun dieet aanpassen om persoonlijke doelen te bereiken, of dit nu gewichtsverlies, spieropbouw of het handhaven van een goede gezondheid is. Natuurlijk kunnen we het nog meer richten op de nieuwste technologie, want je hebt naast reguliere 3D-printers ook toestellen waarmee je voedsel kan printen. Wie wil er nu geen chocolade in de vorm van een Clickx-magazine? Daarnaast is er nu ook een opmars van AI-gestuurde kookassistenten die op basis van de persoonlijke behoeftes het mogelijk maken om ingrediënten te doseren en bereiden waardoor het eenvoudiger wordt om gezond te eten, zonder alle poespas. Hoewel de integratie van personalisatie en technologie in voeding veelbelovend is, brengt het ook uitdagingen met zich mee op het gebied van privacy, toegankelijkheid en duurzaamheid. Toch is het duidelijk dat de toekomst van voeding richting meer personalisatie neigt, waarbij technologie een sleutelrol speelt in het voldoen aan de individuele behoeften en het bevorderen van een gezondere samenleving.

Toekomst

Het is duidelijk dat de toekomst van ons voedsel veel nieuwe innovaties te wachten staat. Van eiwitrijke insecten, tot in laboratoria gekweekt vlees. En van verticale boerderijen tot aan gepersonaliseerde voedingsplannen: de manier waarop we denken over en omgaan met ons eten is hard aan het veranderen. Deze ontwikkelingen beloven niet alleen onze eettafels te transformeren, maar bieden ook hoopvolle oplossingen voor sommige van de meest urgente problemen van onze tijd, zoals voedselschaarste en milieu-uitdagingen. Terwijl we ons aanpassen aan dit nieuwe tijdperk van voedingstechnologie, is het belangrijk om zowel enthousiast als kritisch te blijven. De voordelen zijn duidelijk: duurzaamheid, efficiëntie en wellicht een gezondere toekomst voor ons allemaal. Echter, zoals bij elke grote verandering, zullen er nieuwe uitdagingen en vragen rijzen die we moeten adresseren.